17 Mayıs, 17 Ağustos, 17 Kasım ve 17 Şubat: geçici vergi hesabı, mahsup ve sık yapılan hatalar.
Geçici vergi, yıllık gelir ve kurumlar vergisinin yıl içinde peşin ödenen kısmıdır. Yıl sonunda tek seferde büyük bir vergi çıkmasını önlemek ve devletin nakit akışını dengelemek için uygulanır. İşte dönemleri, hesaplama mantığı ve ödeme takvimi.
Dönemler ve tarihler
Geçici vergi dönemleri üçer aylıktır:
- Ocak – Mart dönemi: beyan ve ödeme 17 Mayıs'a kadar
- Nisan – Haziran dönemi: 17 Ağustos'a kadar
- Temmuz – Eylül dönemi: 17 Kasım'a kadar
- Ekim – Aralık dönemi: 17 Şubat'a kadar (kurumlar vergisi mükelleflerinde dördüncü dönem yoktur; bu dönem yıllık beyannameye dahildir)
Tarih hafta sonu veya tatile denk gelirse süre ilk iş gününe uzar.
Hesaplama mantığı
Geçici vergi matrahı, yılbaşından dönem sonuna kadar olan kümülatif ticari kâr üzerinden bulunur. Önceki dönemde hesaplanan geçici vergi mahsup edilir. Gelir vergisi mükelleflerinde ilk dilim tarifesi uygulanırken, kurumlar vergisi mükelleflerinde kurumlar vergisi oranı kullanılır.
Örnek: Bir limited şirket Ocak–Haziran döneminde 800.000 ₺ kümülatif kâr elde etmiş ve ilk dönemde 100.000 ₺ geçici vergi ödemiş olsun. Kurumlar vergisi oranı %25 ise dönem geçici vergisi 800.000 × %25 = 200.000 ₺'dir; daha önce ödenen 100.000 ₺ mahsup edilir ve 100.000 ₺ ödenir.
Mahsup ve iade
Yıl içinde ödenen geçici vergi toplamı yıllık beyannamede hesaplanan vergiden mahsup edilir. Geçici vergi fazla çıkarsa fark başka vergi borçlarına mahsup edilebilir veya iade talep edilebilir. Zarar eden işletmeler beyan verir ancak ödeme yapmaz.
Sık yapılan hatalar
- Dönem sonu kayıtlarının (amortisman, kur farkı, karşılık) tamamlanmadan beyan verilmesi
- Stok sayımı ve kasa mutabakatı yapılmadan matrah belirlenmesi
- Ödemeyi unutmak: beyan zamanında verilse bile ödeme yapılmazsa gecikme zammı işler
- e-Defter berat işlemlerinin gecikmesi
Ofisimizde nasıl işliyor?
Müşterilerimizin geçici vergi hesapları dönem kapanış kontrol listesiyle çıkarılır, tahmini vergi tutarı son tarihten önce panelde paylaşılır ve tahakkuk fişi arşivlenir. Nakit planlaması için bir sonraki dönemin geçici vergi tahmini de aylık raporda yer alır.